Beta-glucan

เบต้ากลูแคน

ปกติแล้วรอบๆ ตัวเรามีเชื้อโรคและสิ่งแปลกปลอมมากมายหลายชนิดไม่ว่าจะเป็นชนิดที่ล่องลอยอยู่ในอากาศ หรือชนิดที่เกาะอยู่กับตัวมนุษย์ สัตว์และสิ่งของ หรืออยู่ในอาหารที่เรารับประทานเข้าไป เชื้อโรคและสิ่งแปลกปลอมเหล่านี้จะจู่โจมร่างกายของพวกเราตลอดเวลา แต่เหตุที่เราไม่เจ็บป่วยก็เพราะร่างกายมีระบบภูมิคุ้มกันที่แข็งแรงคอยช่วยต่อสู้

ระบบภูมิคุ้มกัน ที่ช่วยป้องกันสิ่งแปลกปลอมเข้าสู่ร่างกายเบื้องต้น ได้แก่  ผิวหนัง และเยื่อบุร่างกายต่างๆ  จะทำหน้าที่ป้องการการผ่านของเชื้อโรคเข้าสู่ร่างกาย และ ทำหน้าที่ดักจับสิ่งแปลกปลอมที่จะเข้าสู่ร่างกาย  แต่หากมีเชื้อโรคและสิ่งแปลกปลอมที่สามารถผ่านเข้ามาในร่างกาย หรือที่เรียกว่า แอนติเจน (antigen) ร่างกายจะมีระบบภูมิคุ้มกันทำงานร่วมกันหลายแบบ โดยเซลล์ที่ทำหน้าที่ในระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย สร้างมาจากสเตมเซลล์ (stem cells) ที่อยู่ในไขกระดูก เช่น

1. เซลล์ที่ทำหน้าที่จับกินสิ่งแปลกปลอม ตัวอย่างเช่น แมคโครฟาจ (macrophage), นิวโตรฟิลล์ (neutrophil )

2. เซลล์เม็ดเลือดขาวขนาดเล็กที่เรียกว่า ลิมโฟไซท์ (lymphocyte) แบ่งเป็น B-cells ทำหน้าที่ผลิต สารต่อต้าน และทำลายโดยตรงที่เรียกว่า  แอนติบอดี้ (antibody) และT-cells ทำหน้า ฆ่าหรือทำลาย  เพื่อกำจัดสิ่งแปลกปลอม หรือเชื้อโรค

3. เซลล์ที่สร้างสารสำคัญที่ช่วยในการทำลายเชื้อโรค เช่น อีโอสิโนฟิลล์ (eosinophil) (อ้างอิงที่ 1)

สำหรับเด็กในวัยเจริญเติบโตแล้ว อาจมีปัญหาเรื่องสุขภาพต่างๆ เช่น เป็นหวัด คัดจมูก น้ำมูกไหล เจ็บคอ ไอ จาม สารอาหาร ที่ช่วยในเรื่องการเสริม และปรับสมดุลภูมิคุ้มกันของร่างกายคือ เบต้า-กลูแคน ซึ่งปัจจุบันมีการนำมาใช้กันอย่างแพร่หลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในประเทศไทย มีการนำเบต้า-กลูแคน มาใช้เป็นส่วนผสมในนมผงสำหรับเด็กหลายชนิด

 

เบต้า-กลูแคน (Beta-glucan)
เบต้า-กลูแคน เป็นสารประกอบประเภทน้ำตาลหลายโมเลกุล หรือที่เรียกกันว่าโพลีแซคคาไรด์ (Polysaccharide) ชนิดหนึ่ง พบได้ในผนังเซลล์ของยีสต์ เห็ดรา ข้าวโอ๊ต ข้าวบาร์เลย์

กระบวนการในการกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของเบต้ากลูเคน

1. เพิ่มประสิทธิภาพในการทำลายและตรวจจับสิ่งแปลกปลอมที่เข้าสู่ร่างกายของเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิด   แมคโครฟาจ

2. ควบคุมการหลั่งสาร สำคัญ บางชนิด เช่น อินเตอร์ลิวคิน (  interleukins ) เพื่อกระตุ้นการสื่อสารระหว่างเซลล์ต่างๆ ในระบบภูมิคุ้มกัน และนำไปสู่การทำลายสิ่งแปลกปลอม

3. กระตุ้นการหลั่งสารสำคัญ colony stimulating factors เพื่อเพิ่มปริมาณการสร้างและการเจริญเติบโตของเม็ดเลือดขาวบางชนิด เช่น neutrophils และ eosinophils จากไขกระดูก ซึ่งกระบวนการเหล่านี้เป็นการเพิ่มประสิทธิภาพให้แก่เซลล์เม็ดเลือดขาวชนิด macrophage ในการกำจัดสิ่งแปลกปลอมที่จะเข้ามาสู่ร่างกาย (อ้างอิงที่ 2)

มีงานวิจัยมากมายสนับสนุนว่า เบต้า-กลูแคน มีคุณสมบัติในเรื่องการกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันให้ตื่นตัวอยู่เสมอ ทำให้ร่างกายสามารถต้านเชื้อโรค และสิ่งแปลกปลอมได้ดีขึ้น โดยเฉพาะการกระตุ้นการทำงานของเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิด macrophage (อ้างอิงที่ 3, 4) นอกจากนี้แล้ว ยังมีคุณสมบัติด้านอื่นในการช่วยต้านสารก่อมะเร็ง และยังช่วยลดระดับโคเลสเตอรอลได้อีกด้วย (อ้างอิงที่ 5, 6) อย่างไรก็ตาม มีคำแนะนำว่า ห้ามรับประทานร่วมกับยาแก้อักเสบ (ปวดข้อ ปวดกล้ามเนื้อ) ชนิด อินโดเมทาซิน (indomethacin) (อ้างอิงที่ 7) นอกจากเบต้า-กลูแคน แล้ว สารอาหารที่เป็นที่รู้จักกันดีว่าสามารถช่วยเสริมภูมิคุ้มกันได้คือ วิตามินซี โดยมีงานวิจัยที่สนับสนุนว่า ในช่วงที่ร่างกายติดเชื้อ หรือมีความเครียดนั้น จะมีระดับความเข้มข้นของวิตามินซีในเลือดลดลงอย่างรวดเร็ว และการเสริมวิตามินซี สามารถช่วยในเรื่องระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายได้ (อ้างอิงที่ 8)

 

 

เอกสารอ้างอิง : 
1. ความรู้เบื้องต้นของระบบภูมิคุ้มกัน ศูนย์รวบรวมและวิเคราะห์เชื้อเอชไอวีแห่งประเทศไทย (National HIV Repository Bioinformatic Center; NHRBC) ในความร่วมมือของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดลกับกรมควบคุมโรคกระทรวงสาธารณสุข http://www.nhrbc.org/HIV_vaccine/paper16.2.html
2. เบต้ากลูแคนสารมหัศจรรย์จากธรรมชาติสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทยwww.tistr.or.th/mircen/pdf/beta.pdf
3. Dietary modulation of immune function by beta-glucans. ysiol Behav. 2008 May 23;94(2):276-84. Epub 2007 Dec 4
4. Purification of soluble beta-glucan with immune-enhancing activity from the cell wall of yeast. Biosci Biotechnol Biochem. 2001 Apr;65(4):837-41
5. Beta-glucans in higher fungi and their health effects. Nutr Rev. 2009 Nov;67(11):624-31
6. Effects of beta-glucans on the immune system. Medicina (Kaunas). 2007;43(8):597-606
7. Immunotoxicity of soluble beta-glucans induced by indomethacin treatment. FEMS Immunol Med Microbiol. 1998 Jul;21(3):171-9
8. Immune-enhancing role of vitamin C and zinc and effect on clinical conditions. Ann Nutr Metab. 2006;50(2):85-94. Epub 2005 Dec 21.

Loading Facebook Comments ...

Leave a Reply

Skip to toolbar